Dementie: een pastorale en theologische uitdaging

Cursus voor predikanten, geestelijk verzorgers en pastoraal werkers

Dementie is ontwrichtend. Het beïnvloedt verregaand hoe iemand in het leven staat en wat nog zin geeft. Dat geldt ook voor naasten van de persoon met dementie: zij kennen hun dierbare soms bijna niet meer terug. Mensen met dementie en hun naasten pastoraal begeleiden is daarom een uitdaging.

Deze cursus geeft je de praktische en reflectieve tools om de pastorale en theologische uitdaging die dementie biedt in vreugde en vertrouwen aan te gaan.

In deze cursus leer je wat dementie is, tegen welke problemen en verliezen mensen met dementie en hun naasten aanlopen en wat dat voor hen betekent. De theorie van de verlieskunde komt aan bod, maar we gaan ook daadwerkelijk in gesprek met iemand met dementie en zijn partner.

Mensen met dementie bereik je niet met een cognitieve benadering van pastoraat en liturgie. We oefenen daarom met vormen waarbij alle zintuigen worden aangesproken, bezinnen ons op de waarde daarvan en de bijbehorende theologische dilemma’s.

Wie veel omgaat met personen met dementie, moet voorbereid zijn op onverwacht gedrag, inclusief agressie en boosheid. Met behulp van een acteur bootsen we spannende maar realistische situaties na, zodat je met vertrouwen de praktijk in kunt.

Naast deze praktische vaardigheden ontdek je in deze cursus hoe je theologisch op dementie kunt reflecteren. Wie ben je eigenlijk nog, als je dat zelf niet meer weet? En welke plaats heeft dementie in de maatschappij, in de wereld, in de schepping? Je verdiept je in een theologie van dementie, waarbij je ontdekt welk Gods- en mensbeeld je daarin hanteert. Keuzes die je maakt in pastoraat en liturgie kun je zodoende theologisch verantwoorden. Ook ontvang je handvatten om met de grote en kleine morele dilemma’s om te gaan die dementie oproept en daarin je eigen standpunt te bepalen.

Het programma

Dagdeel 1: Welkom in de wereld van de dementie
Dagdeel 2: ‘Eenieder in zijn eigen taal…’ Zintuiglijk communiceren in vieringen en pastoraat
Dagdeel 3: Naar een theologie van de dementie
Dagdeel 4: Van theologie naar praktijk: In gesprek met mensen met dementie en hun mantelzorgers
Dagdeel 5: Dilemma’s bij dementie
Dagdeel 6: Terug naar de praktijk – wat nu?

Download hier het volledige programma, inclusief leerdoelen, voorbereidende opdrachten en literatuuropgaven.

Accreditatie en Certificering

Deze training is behalve bij PEP geaccrediteerd door de Stichting Kwaliteitsregister Geestelijk Verzorgers (SKGV) met 1 punt in de categorie ‘Vakbekwaamheid’ en 6 punten in de categorie ‘Spiritualiteit en bevoegdheid’ en de afdeling PE van de Protestantse Theologische Universiteit in het kader van het zogenaamde vrije aanbod. Voorwaarde voor certificering is presentie en actieve participatie tijdens de cursusdagen, en een goede beoordeling van alle opdrachten; uit het totaal dient te blijken dat de leerdoelen van deze cursus voldoende zijn behaald.

Organisatie

Deze training wordt aangeboden door Permanente Educatie Predikanten (pepredikanten.nl) en De Meij Consultancy (www.demeijconsultancy.nl) in samenwerking met WoonZorgcentra Haaglanden (WZH; www.wzh.nl)

De docenten

Tim van Iersel is als zorgtheoloog, geestelijk verzorger en ethicus gespecialiseerd in zingeving en ethiek bij dementie. Hij werkt als geestelijk verzorger in verpleeghuizen, waar voornamelijk ouderen met dementie wonen. Naast het contact met de bewoners in pastoraat en liturgie werkt hij samen met vrijwilligers, begeleidt hij mantelzorgers in gespreksgroepen en geeft hij trainingen ‘Pastoraat bij dementie’ en ‘Ethiek bij dementie’. www.timvaniersel.nl

Gert Westrik studeerde af als verplegingswetenschapper in Cardiff (A- en B-verpleegkunde). Als psychotherapeut werkte hij veel met mensen met dementie. Daarnaast was hij werkzaam eerst als docent psychiatrie en vervolgens als directeur HBOV (hogeschool Viaa, Zwolle). Na zijn pensionering geeft hij voor De Meij Consultancy verpleegkundigen training in het omgaan met agressie en intimidatie bij dementie.

Cor van den Berg studeerde bewegingswetenschappen aan de VU. Als docent en directeur HBOV (hogeschool Viaa, Zwolle) kent hij de zorg goed. Voor De Meij Consultancy treedt hij sinds zijn pensionering op als acteur in de training agressie en intimidatie in de zorg, is hij instructeur van bevrijdingsoefeningen bij agressieve cliënten met dementie en traint hij groepen die naar ontwikkelingslanden gaan in het omgaan met agressie.