Missionair kerk-zijn in een postchristelijke omgeving

Bezinning op “Vreemdelingen en priesters” van Stefan Paas

De rapporten over secularisatie beuken op ons in. Al decennialang vinden ontkerkelijking én ontkerstening plaats. Als predikant/kerkelijk werker wordt je daar pijnlijk mee geconfronteerd. Wat doet dat met je? En hoe hou je het vuurtje van de christelijke missie gaande in je eigen leven en in de kerk waar je mag werken? Hoe voorkom je apathie of juist een gespannen reactie op de ontwikkelingen in ons land? Deze training wil helpen om bijbels, realistisch, concreet en in gemeenschap met de wereldkerk te reageren en positie te bepalen. We doen dit aan de hand van het inspirerende boek Vreemdelingen en Priesters. Christelijke missie in een postchristelijke omgeving, van Stefan Paas.

Predikanten en kerkelijk werkers bezinnen zich in deze training eerst met elkaar op de vraag wat christelijke missie in een postchristelijke omgeving inhoudt. Wat betekent die voor henzelf en de plaatselijke situatie? Vervolgens wordt er met elkaar nagedacht hoe dit bezinningsproces vruchtbaar gemaakt kan worden voor de eigen kerkenraad, die hierbij in eerste instantie fungeert als klankbord en in een volgende fase zo mogelijk beleid ontwikkelt voor de gemeente.

De opzet is dat de deelnemers de verschillende fasen van het leerproces ondervinden door de verbinding te leggen tussen geloofsopbouw en de missie van de kerk in een postchristelijke samenleving. Dit gebeurt vooral door het beluisteren en beantwoorden van Gods bedoelingen, beloften en opdrachten. In dit Licht vindt de bezinning plaats en worden concrete activiteiten ontwikkeld. Bij dit leerproces horen ook het delen van persoonlijk wel en wee en het met en voor elkaar danken en bidden.

Door elke deelnemer wordt per sessie een concrete bouwsteen geformuleerd om het geleerde om te zetten naar de praktijk. Tevens is er ruimte voor feedback om genomen stappen te evalueren om zo al doende van elkaar te leren.

In deze training gaat het niet slechts om theoretische bezinning, maar vooral om de vertaling naar de eigen plaatselijke situatie, waarbij positie, functie en aandeel van de voorganger een centrale rol spelen.

Het Leven uit de Bron-principe

De combinatie van gemeenteopbouw en geloofsopbouw heeft in de visie van Leven uit de Bron een vitaliserende invloed op het kerkelijk leven en beleid. De kern van het gemeentezijn bestaat uit drie dimensies:

De beoefening van deze kern door de gemeente en de rol die predikant en kerkenraad daarin spelen staan centraal in de trainingen van Leven uit de Bron. Door hantering van de CBA-methode – Communicatie, Bezinning en Activiteiten – wordt een interactief proces van ervarend leren bevorderd. De ontwikkeling van een attitude waarin de drievoudige kern van gemeentezijn en de CBA-methode is eigen gemaakt is daarbij essentieel voor een geloofwaardige en aantrekkelijke beoefening van geleerde vaardigheden.

Doelgroep

Deze training richt zich op elke predikant of kerkelijk werker die zelf werkzaam is in een gemeente. Het verdient aanbeveling (maar is niet noodzakelijk) eerst de basistraining Samen bouwen aan de kern van de kerk te volgen.

Hoe gaan we te werk?

De training is een interactief leerproces met een heilzame combinatie van ontmoeting, bezinning en bijpassende activiteiten, zoals het bijhouden van een verslag om de persoonlijke ontwikkeling en ontwikkelingen in de gemeente goed te documenteren en te kunnen bespreken. De predikant/kerkelijk werker wordt getraind om kerkenraad en gemeente te stimuleren inhoud te geven aan de christelijke missie in een postchristelijke omgeving. Dit gebeurt door via existentiële geloofsgesprekken dit onderwerp aan de orde te stellen. Door de CBA-methode te hanteren komt er ontspanning, verdieping en een afstemming op de eigen plaatselijke situatie. Je hoort hoe collega’s omgaan met de missionaire dimensie van gemeentezijn; dat plaatst de eigen situatie in een breder perspectief en stimuleert nieuwe bezinning en het zetten van concrete stappen.

De trainingsdagen bestaan uit geloofsgesprekken van hart tot hart aan de hand van een bijbelgedeelte (1 Petrus) en het delen van wel en wee, bezinning aan de hand van het boek Vreemdelingen en priesters van Stefan Paas, en het vertalen hiervan naar concrete stappen voor de praktijk van kerkenraad en gemeente. Voor de praktische vertaling wordt gebruik gemaakt van het boek Kerk voor de buurt van René van Loon. Tijdens de trainingsperiode is er ruimte voor persoonlijke coaching naar aanleiding van genomen stappen.

De laatste trainingsdag gaan we in gesprek met Stefan Paas en delen we leerprocessen en concrete stappen met elkaar.

Verplichte literatuur

  • Stefan Paas, Vreemdelingen en priesters. Christelijke missie in een postchristelijke omgeving (Boekencentrum 2015)
  • René van Loon, Kerk voor de buurt. Zo kun je als kerkelijke gemeente iets betekenen voor je dorp of wijk (Boekencentrum 2011)
  • Erik Borgman, Waar blijft de kerk. Gedachten over opbouw in tijden van afbraak (Adveniat 2015)

Aanbevolen literatuur

  • Tim Keller, Centrum kerk. het evangelie midden in je stad (Van Wijnen 2015)

De trainers

Drs. Jelle de Kok is predikant in Wilsum (PKN) en stafwerker toerusting Noord-Oost Nederland van het Evangelisch Werkverband. Hij werkt zelf al meer dan 15 jaar met de methode en visie van geloofsopbouw via gemeentopbouw volgens Leven uit de Bron en heeft andere gemeenten erin begeleid. Hij geeft tevens regelmatig de training “Samen bouwen aan de kern van de kerk” en “Vruchtbaar omgaan met verschillen en geschillen”. Lees hier een uitgebreid interview met Jelle de Kok.

Prof. dr. Stefan Paas is hoogleraar missiologie aan de Theologische Universiteit Kampen en J.H. Bavinck hoogleraar missiologie en interculturele theologie aan de VU. Stefan Paas werkte eerder als evangelisatieconsulent en als missionair opbouwwerker bij Via Nova in Amsterdam.

Certificering

Om voor volledige certificering (3,5 EC) in aanmerking te komen dienen alle opdrachten te worden voldaan, inclusief bespreking en verwerking van het proces met de kerkenraad als klankbord. Bij 4 dagen presentie wordt een vervangende opdracht gegeven; bij 3 of minder dagen presentie worden geen EC en certificaat verstrekt. Onderdelen: 30 uur training; 48 uur persoonlijke voorbereiding; 20 uur verwerking met kerkenraad; de studiebelasting voor een ‘verkenner’ (zonder verwerking met kerkenraad en extra werk) bedraagt 56 uur, 2 EC.